Marta Dacosta

 

 

 

 

 

 

 

Nomeada por:

Xosé Manuel Millán Otero
Yolanda Castaño
Verónica Martínez
X. H. Rivadulla Corcón
Medos Romero

Nomea a:
Antía Otero
Carme Kruckenberg
Dores Tembrás
Marica Campo
Marilar Aleixandre
Medos Romero
Paco Souto
X. H. Rivadulla Corcón
Xosé Lois Rúa
Yolanda Castaño

Bio-bibliografía:

Vigo, 1966, licenciada en filoloxía galego-portuguesa, docente en Ensino Medio.

Obra poética:

  • Crear o mar en Compostela, 1994, premio de poesía “O Grelo”, 1993.
  • Pel de ameixa, 1996, premio González Garcés, 1995
  • Setembro, 1998, premio “Martín Códax” 1998.
  • En atalaia alerta, 2000, accésit do premio de poesía Esquío 1999.
  • As Amantes de Hamlet, 2003, Edicións Espiral Maior.
  • Cinza, 2009, http://www.blogoteca.com/acuatica07/
  • Acuática alma, 2011, Edicións Espiral Maior
  • Argola, 2013, O Figurante edicións.
  • Dun lago escuro, 2014, Ed. Xerais

A súa obra está recollida tamén en publicacións colectivas como Intifada, oferenda dos poetas galegos a Palestina, 8 e méio de Edicións do Dragón, Negra Sombra, intervención poética contra a marea negra; Homenaxe a Anxel Casal, Cartafol poético para Alexandre Bóveda; Volverlles a palabra; Polifonía. Voces poéticas contra a violencia de xénero; Vanakkam, Benvidas; Tamén navegar; Versus cianuro ou nas antoloxías Para saír do século, nova proposta poética, de Ed. Xerais, dEfecto 2000, de Letras de Cal, Novas Voces da Poesía Galega, do Consello da Cultura Galega, Compañeira tristeza, antoloxía de poesía galega traducida ao ruso; Poetes gallecs d’avui, antoloxía traducida ao catalán, Veinte puntos de fuga, Ministerio del poder popular para la cultura, Venezuela, entre outras.

Colabora como articulista con diferentes medios de comunicación, investigou sobre a sintaxe do galego medieval e a súa reflexión literaria céntrase no papel da muller escritora, na súa xeración ou no significado simbólico do mar na poesía galega. Ten analizado a obra de autores como Manuel María, Victoriano Taibo ou Méndez Ferrín.

Na rede:
Caderno persoal

Poética:
(autopoética)
Levantar a man, recuperar o tino,
que a alma se traduza,
mais que non se traizoe,
que non sinale,
nin levante a pel.

Parecer, non ser,
sentir e amar,
conducir esta dorna entre a escuma e o vento
coa habelencia do mariñeiro
que non esqueceu vogar
e coñece cada baixío,
cada pedra
e o seu nome,
cada golpe de mar.

De Acuática alma, Espiral Maior, 2011.

 

Poemas:

De Crear o mar en Compostela, 1994, premio de poesía da Asociación Cultural O Grelo 1993.

Un poema de sangue non se fai nun minuto,
coma guerra que estoupa, enxéndrase nos anos,
cada dorido golpe arrinca do granito
das nosas mans, as liñas que denuncian palabras.

Cada palabra un golpe e cada letra sangue,
cada paso na fronte un século de ira,
cada morte de home, esperanza prometida
con base no vento que lle levou a fala.

E estes os alicerces da débil poesía;
estes os cimentos en que non construímos nada;
para que estas vigas de pesados cadáveres,
para que ser fillos de guerras acabadas.

 

 

 

De Pel de ameixa, 1996, premio de poesía Miguel González Garcés 1995.
Nunha soidade de guía telefónica
nace o abrente da cidade.
O frío é falso
porque nas caixas de madeira apodrecen os pexegos.
Un axóuxere de ferro voa sobre o asfalto
e a luz é verde, é amarela, é vermella.
Agosto non existe.
Na cola do supermercado agosto non existe.
E as latas son area no mar da estantería,
unha praia calada
en que afogar os soños.
A oferta de aceite é a mellor lectura
para 365 días de consciencia.

 

 

 

De Setembro, 1998, premio de poesía Martín Códax 1998.
Hoxe estou en silencio xogando co pasado,
mentres vexo chegar andando a miña avó,
que aínda é tan pequena como eu a recordo
e segue alí no vello paseo Afonso XII.
Eran cen escaleiras as que nos separaban,
o mundo da cidade vencido de ruídos
e a praciña de pedra en que aínda hai un pozo
ou a casa pequena da indomable Manuela.
Recupero a memoria de Pepa silenciada
pola peste da gripe cando empezaba o século,
e o misterio da vida en garrafas de barro
e algodón por Gonzalo, que naceu a destempo.
Recupero a friaxe e o sal do mar na noite
e a chalana afogada na outra beira da ría,
á miña nai tirando carbón desde a bufarda
ou atada a unha silla de falar castellano.
E eu sinto que son hoxe tantas que entón me foron,
Saladina, Manueliña, Rosa ou tamén Pepa,
e a mesma Teresa que nos fala incansable
mentres o tempo vai rodando pola tarde.

 

 

 

De As Amantes de Hamlet, 2003, Edicións Espiral Maior.
(das mulleres espidas)

I
levamos os cabelos extremadamente longos
e os corpos espidos

os pés descalzos feridos pola area
lévannos ao mar
imperturbable

nunca nos ven os rostros
só imaxinan a auga, tamén, nos nosos ollos
os cabelos ao vento, bandeiras desatadas
cando xa non hai nada
entre a escuma e a carne

quedarán os poemas
os poemas atroces das amantes de Hamlet.

II
cantas pedras para este muro inmenso
para este camiño, para a casa
a casa que abriremos ás mulleres espidas
que chegarán do mar na procura da árbore
e a fonte

gardamos a calor e gardamos a fonte
a laranxeira terma dos seus froitos dourados
é o noso deber para un tempo sen deuses
que nunca foi o noso

como sinal levamos o sexo descuberto
os peitos e os cabelos ao vento que nos fere
e agardamos pacientes
o seu paso de auga á nosa casa aberta.

 

 

 

De Cinza, 2009, http://www.blogoteca.com/acuatica07

el,
o máis novo,
pregunta por todos os que xa se foron,
pregunta unha e outra vez,
escarvando na nosa memoria

 (14 de xuño de 2004)

Definitivamente, botouse ao mar,
mentres as ondas tragaban a vida de dez homes,
mentres o mar cobraba o seu tributo,
botouse ao mar para sempre,
desamarrou a chalana derradeira,
deixouse ir,
sen vogar sequera.
Non precisou abrir os ollos,
non desencartou os mapas,
o seu silencio dicía: “adeus,
o meu caderno de bitácora
chegou ao derradeiro espazo”.
Mentres halaban os corpos,
mentres choraban a ausencia,
partía
definitivamente.

O avó
botara a áncora ao fondo,
varara a gamela no paseo dos mariñeiros nostálxicos,
de onde adiviñaban o vento,
medían a distancia de
mar
asoballado,
invadido de formigón,
afastado.

Mais chegou o inverno infame en que a serpe negra
invadiu a costa de norte a sur,
e o avó perdeu a conta de saídas e atraques,
pechou a memoria
e agardou a que as palabras e a razón
fuxiran.

Hoxe,
mentres buscan os seus corpos,
mentres pechan as súas covas,
el faise ao mar
d     e     f     i     n     i     t     i     v     a     m     e     n     t     e,
para emprender a viaxe
derradeira.

O sal das ondas chega até o meu rostro
e miro ás illas.
Nada pode evitar
este naufraxio.

 

 

De Acuática alma, 2011, Edicións Espiral Maior
 
NADA foi suficiente

roubaches o que ninguén che deu
para logo matarme
e non foi suficiente

usaches o meu corpo
e despois liberaches este río de sangue
para afogarme nel
para matarme
e non foi suficiente

porque entón golpeaches
con saña
reincidente
este rostro desfeito
para que ninguén vise o terror
cristalizado
nas pálpebras abertas
e non foi suficiente

que a boca e os ollos xa non puideran dar
noticia do meu nome
non era suficiente

e non foi suficiente
borrar a vontade
a vida
borrar a identidade
que fora testemuña
non era suficiente e
un a un
un
a
un
cortaches cada dedo
cada uña cortaches
as uñas que gardaban as probas do teu crime
e non foi suficiente
e non foi suficiente
e non foi suficiente
porque prendiches lume ao que de min quedaba
ao que de min quedaba
para que non quedara
nada

nada do que eu fora

teimaches en borrarme
anularme
desaparecerme

e non foi suficiente

e non foi suficiente

 

 

Na Revista Áurea, nº 2, 2011
Neste lugar do mundo

aprendemos a lingua do colonizador
como se fose a nosa lingua propia
adestrándonos na súa áspera pronuncia
memorizando todas as palabras alleas
que couberon na cunca do leite con galletas

ensarilladas na súa torpe pronuncia
xogabamos alleas ás nosas propias vidas
sen nos recoñecer nos lugares que nos rodeaban
sen entender as voces nos camiños

foi un tempo de mundos paralelos
a televisión e a escola construíndo un futuro imperfecto
unha rúa que se afastaba dos valados e o ouvear dos cans
no retorno á casa afastada entre os piñeiros

mundos que non se tocaban
realidades diverxentes en que non había espellos
porque nos pariran protoalbaneis dunha vida nova
que xurdía da nada e descoñecía
que, exactamente, a colocara nese lugar do mundo

como espertamos? Picando as pernas nas pugas dos toxos
ou descubrindo a humidade das follas que durmían no chan
dos soutos?
como foi? Caendo sobre as laxes do chan no camiño vello
que levaba a un cruceiro abandonado ou esmagando morotes
nunha cunca vella tintada de viño?
botando sucre nas sopas de cabalo canso mentres o fume
invadía o espazo desde o centro da lareira?
arrefriando as papas de arroz coloreadas de canela moída?
ensaiando o amor mentres o frío se ía cravando nos ósos aínda non danados?

se cadra foi no barolo dos libros que non estaban nos andeis
porque non tiñan a encadernación de pel que os igualaba
para adornar o moble a prazos do salón
ou mesmo na soidade urbana nacida nun arrecendo a salitre
que chegaba nunha volta do vento
que non podía pulsar os laios das árbores ausentes

tal vez na humidade dos teus beixos nun xardín botánico calquera
onde as raíces vexetais profundaban nas nosas entrañas
para descubrirnos a un tempo
a saiba que nutría a súa altura de sombras reparadoras e cómplices

quizais entón
como maceiras novas enxertadas no estripeiro
recompuxemos as células leñosas e comezamos chuchar da terra
para preñar de flores brancas e rosadas, madurar despois
baixo o sol e a chuvia dos presentes sucesivos
aos que nos entregamos

foi así?, desaprendendo asperezas e halando
do fondo da memoria cada palabra pronunciada para que non escoitáramos?
foi así como recuperamos o sanguiño e as ervilles
o tormentelo ou o poexo?

a artesa gardaba o formento e a fariña terceada
até que erguemos a súa tampa e descubrimos
que aquel era o pan que nos saciaba
unha fame vella
que traíamos herdada na larinxe

garda sempre unha presadiña de masa
e sementa centeo e trigo, millo
para que a fame amaine
para que o vento encontre as árbores nas rúas
para que a rúa teña valados e cans que ouvean

para que xoguen a seren arquitectos
dun futuro que entenda as voces dos camiños
un futuro que se recoñeza
neste lugar do mundo

 

 

NOVOS POEMAS ENGADIDOS EN XANEIRO DE 2015

 

De Argola, 2013, O Figurante edicións

OCULTA entre os lenzos
viña a pequena planta da ruda

a avoa insistira en que eu mesma a chantase na terra mol

ela separara coas súas propias mans
o talo aveludado
da terra salgada de noso

cando o frío asexaba na porta da casa
contra a escuridade da noite falangueira
ela quentaba auga sobre as brasas de carballo
para logo pousar, case con mimo
as follas secas de ruda que gardaba entre as súas roupas

aprendeume as tisanas e as compresas
os beneficios da ruda
facéndome xurar
que nunca contaría aquelas conversas esquivas
que nacían entre as lapas
á sombra do sono dos adultos

a avoa procurábame á noite
envurullábame no mantón
levábame en silencio até a lareira
aquel lugar de maxia e de fantasmas
onde a memoria pairaba como a cinza
cubríndoo completamente todo
penetrándome a través da farinxe delicada
instalándose nos bronquios, en cada un dos alvéolos
para asegurarse de que a través do sangue
acadaba cada célula do ser
alimentando músculo e óso
tecido e linfa
como a madeixa de la que se converte en prenda
e envolve o corpo enteiro no seu tacto cálido

respirei a cinza da memoria
impregneime da cinza dos corpos insepultos
toquei, coas miñas mans pequenas, as reliquias dos avós
que morreran loitando contra o Imperio

enzoufei o meu rostro coa cinza das mulleres violadas no cume da conquista
e doeume entre as pernas o sangue morto da inxustiza consumada
mentres se desgarraba retorcéndose
un feto concibido sen amor

eu mesma puxen na terra a ruda
tal e como a avoa me aprendera
sentindo de novo no máis fondo do meu útero
a dor do corpo que se nega á fecundidade
un pranto radical de nai desamparada
o berro grave dunha muller ferida para sempre

o segredo da miña virxindade incorruptíbel
funil de seda polo que escorrega a area do meu tempo cativo

 

 

De Dun lago escuro, 2014, Edicións Xerais

na realidade
transitamos na vida como nadamos nun lago

de costas
esforzándonos en estirar os brazos
rotar os ombros facendo que o cóbado
case roce a cabeza
xirando a man
que se prepara a adentrarse na auga
para puxar con forza

un alarde de estilo

na realidade
miramos cara ao ceo
non imos máis alá da superficie
ignorando conscientemente as profundidades
desprezando o resto dos sentidos
atentos soamente a ese ceo claro e luminoso
que nos afasta das augas xeadas e porcas
do fondo escuro e lamacento

nadamos de costas
só miramos cara ao ceo
debaixo de nós
podrecen os cadáveres que fomos deitando
no lago, para que ninguén vise
esta putrefacción que nos consome
esta verdade pestilente
como nos relatos de Jelinek

un ceo claro e fermoso
aparencia de beleza e calma
mentres a carne se descompón
atada ao chumbo do esquecemento
alí onde ninguén poida vela
oculta

nadamos de costas
non queremos mergullar os ollos nas augas do lago
e sentir como tira de nós o fondo areoso
succionándonos, devorándonos
levándonos ao seu cráter invisíbel
antes de estoupar
e envelenar calquera forma de vida
no seu vómito
de aire respirado

intercambiamos saúdos amábeis
comentarios banais
rimos coincidindo nas críticas
parecemos amigos

porque nadamos de costas
e ignoramos o fondo do lago

o lugar no que con certeza
podrecemos
arroxados violentamente
mentres o ceo azul brilla