Vicente Araguas

 

 

 

 

 

 

 

Nomeado por:

Xavier Frías Conde

Yolanda López López

 

Nomea a:

Emilio Arauxo

Yolanda López López

Fermín Bouza

 

Bio-bibliografía:

Vicente Araguas (Xuvia-Neda, Coruña, 1950) ten traballado, con paixón e entrega, nas diversas leiras que o mundo literario oferece. Mais é a poética a frecuentada arreo por este autor, que encetara a boroa en 1978 con Paisaxe de Glasgow. A partir de aí foron aparecendo sucesivas mostras recollidas na súa totalidade en Maneiras de querer (2005). A este libro compre engadirlle Xuvia revisitada (2008), novo achegamento ao universo máis particular de Araguas, desde ese mesmo ano “Fillo Predilecto de Neda”, e Cando fóramos nevar (2013), recén saído do forno nesta altura e compendio e resume dunha poesía da experiencia mais dona dun concepto existencial que fai dela, igualmente, música silandeira tal como a da neve ao caer no mar. Algo así a obra deste autor senlleiro, traducido ao italiano por Emilio Coco, ao catalán por Costa Pau e ao inglés por Mike Warren-Piper. Os poemas de Vicente Araguas poden atoparse, igualmente, nas escolmas máis rigorosas da poesía galega actual.

 

Poética:

Escribir como se quere. Como se fala cando se quere. Eis a miña idea do poema, polo demais asunto aberto, moi aberto, como La Bocca della Veritá, de Roma, tan disposta a papar a man dos mentireiros. Ah, mais os poetas iso é o que somos, desde moito antes de Pessoa, o único que despois codificados xa para sempre como “fingidores”. Daquela o poema, por mentiráns, fai ben en facernos seus, en integrarnos, en nutrirse de nós (máis que nós del), nun acto de amor que ten cousas de mantis relixiosa. Un amor adictivo. “Quien lo probó lo sabe”. Dicía Lope do amor, e ben podería dicilo tamén do poema. Un acto de amor o poético, pois. Co seu aquel de finximento, lástima fora, como todo amor “comme il faut”. Escribir como se quere, xa que logo. Como se fala cando se quere. Como facendo o amor a cada paso. Tamén con esa tristitia post coitum inevitable. Naturalmente.

 

Na rede:

O autor na “Galipedia”

O autor na “AELG”

O autor en “Galegos”

O autor en “BVG”

O autor no “Caderno da crítica”

Máis do autor

 

Poemas:

IX

EU FUN O AMANTE DE LADY CHATTERLEY

ao rachar do serán a curvatura.

as nádegas da lúa apontaban en ningures

o novo rumbo dos equinoccios.

Flossie ouveaba chuvias de azures,

xofre adolescente na derradeira batalla.

Flossie do solpor, alpendre, dafoldilo,

velaí Constance que coñecía.

Non é bo asimilar esposos paralíticos,

tampouco secarse baixo a mesma bolboreta,

sentir que a bágoa cae una mina de volframio,

nin sequera sei onde puxen as muletas.

Se eu fose gardaboscos envolveríate, Constance,

cun vagalumes roubado dun bentley, vello estilo,

mais hoxe, calquera precisa dun pai

e un rumor de sabas para se cubrir alleo.

(de Paisaxe de Glasgow, 1978)

 

 

 

LÉVAME, SE QUERES, ONDE AS FAÍSCAS
son salmóns choutando e apreixan

ao coitado caminante; o seu progreso

apenas inquedado polo parolar

das calandras que saúdan ao sol

canxadas en gaiolas

na saia do arco da vella.

Lévame, si. Anque o estronicio

dos remorsos se me calle no corazójn

sempre a renxer como un peleriño

ou camiñante deixado do fado.

Porque ti non estás.

(de Ás veces en domingo abonda coa tenrura, 1980)

 

 

 

OLLOS DE GRAFITO?

Idi Amín a baterse

en retirada.

(de Poemas para Ana Andrea, 1982)

 

 

 

TRANVÍA DE NOITE

Un verano de tigres,

al acecho de un metro de piel fría,

al acecho de un ramo de inaccesible cutis.

PABLO NERUDA

E ACCEDÍAS PAPÓN SUBURBANO Á ESTACIÓN DO NORTE,

paradiso prometido con grímpolas na entena

onde aforcaría anos despois a moitedume

de soños de ollos verdes no cable eléctrico

e a fumarola de calor apisonando

as motas dobradas polo azar, polo acaso

de violín que é noite en Neda,

ou corno inglés ao pasar por Faxardo.

E voute recoller até Príncipe Pío,

boureo de campaíñas no Templo de Debod,

e vinte pequerrechiño no tube de Glasgow

e fíxenme anano para afondar en ti.

Que de volta viñas maniveleiro lóstrego,

pasiño fondamento, no Circo Americano,

esa volta perdíame. Fora un verán de tigres

(eu non sabía que Ricardo Neftalí  Reyes

remataría por facer con Pinito del Oro

derradeira viravolta o meu mencer fatal).

Pero non me digas agora, pero non,

que a túa carcasa e toxo e herbaboa,

e aturuxo de pegas e niño de cucorrei,

mentireiro tranvía, tranvía mentirán,

que as carcasas dos tranvías bos

fican no río

e as lanchas negras da area

lévanas

                 cabe

                            do

                                   mar.

(de Xuvia, 1983)

 

 

 

ADOLESCENTE MORTO
DE TI LEMBRAREI

-lirio escachado-

un vago rebumbio

de palancas e eixos,

unha carcasa ardida

nun solpor gris marengo

e o ruído dun volante

ascendendo cara ao ceo.

Do demais

-xazmín con asas-

pouco sei,

nada reteño:

O ronsel da roda no carril

ti como un lóstrego en celo

o golpe do vulto imparable.

aí, Juan Yepes, xa me nego.

 

 

 

A XOSÉ HUMBERTO BAENA

FORA UN VERÁN TEIMOSAMENTE

inquedo

e vós caendo cada vinte minutos

foradados.

Fora un setembro chumbo na memoria

e agora fusílome gris.

E chámote a ti,

Baena, “Peter”

os dous cóbado con cóbado

saíndo do Toural

abalroando a Rúa Nova

cando berrar en Santiago

cal esperanza desarmada.

(de Caleidoscopio, 1988)

 

 

 

UN BLUES DE BRAGANÇA

PARA MANUEL PATINHA

 

OS ANOS COMO CORDAS

como piolas e aramios

enguedellando as figuras.

Os anos como tanzas

para pescar o tempo

que hai que non chove

que hai que non chove.

Que non chove o que tiña

que chover senón pechaduras,

clepsidras, anteollos,

periódicos de onte

e de mañá do tempo

que hai que non chove

que hai que non chove.

Señoras arrumbadas no castelo,

Terras Altas do Norte,

bechocos onanistas,

un navío inmenso

asegurando a lúa, o tempo

que hai que non chove

que hai que non chove.

Polo demais todo é verdade

e todo mentres teñamos

que beber sen sede

pero sintamos a crenza

sutil que pousas

na túa Arte desde o tempo

que hai que non chove

que hai que non chove

que hai que non chove

que hai que non chove.

 

(de Camposanto, 1994)

 

 

 

PORTUGAL RESISTE

VAI ALZANDO

Follas verdes

-os seus ollos-

contra o nordés

de febreiro.

Doce como a froita

que promete.

Medran tanxerinas

no balcón

en silencio.

Ás veces chora

pero cando rí

vaise a xeada

e dá xenio velo.

 

 

CANDO ELA DORME

é un sabor

de laranxa

brava.

E o fume

do cigarro

doce como

nata montada.

Cando ela dorme;

un biscoito

despenado na alba.

(de O gato branco, 1995)

 

 

 

I

ESTES DÍAS TAN TRÁXICOS: XANEIRO

a piques de chegar

ou xa na porta petando decide

esquecer cantos agravios impostos

entra.

O vento brúa, manda,

durmir acobillados entre as mantas,

renxen táboas de madeira nas illas:

a carencia de país tan evidente.

diríase moi cedo,

diríase que o vindeiro ano ha vir

portando regalías,

búcaros de rosas, gaiolas de vimbio

con paxaros exóticos,

ferrocarrís de corda en estacións lonxanas.

(de Río matinal, 2000)

 

 

 

MEMORIA E VOZ

(Andrés Do Barro)

MESMO ENTÓN OS SILENCIOS

tapaban as bocas de rego desta cidade

na que vou axexar para verte

agora que o tempo que hai que non chove

ponse da nosa beira,

ponse como D¡os do noso lado

porque hoxe quero falar contigo esta migalla

de sol de abril entolecido que xa non tes.

Os silencios mataban

e un brillo azul mariño, nestas tardes

opacas de cativas

con trenzas e ollos verdes

era todo, voz, sobre todo voz

da que fuxir, ¿onde agacharse cando

nada queda senón

o amor de adolescente?

Deberon ser os días murchos, días

trangalleiros de lecer, días

postos con papel carbón sobre días

murchos, trangalleiros, de lecer, pampos,

cando se prende unha guitarra, escoita,

unha guitarra eléctrica,

e xa nada poderá ser o mesmo,

tampouco o corazón.

Deberon ser anacos de cristal

de cores na cidade

verde polo mar, de ouro nas estrelas,

azul, azul mariño, ben o sabes,

Esta cidade lenta

que nos leva de lonxe.

A min aínda me leva

nesta conversa triste que dispoño contigo

en abril, un mes tan

transitorio como a vida sutil

que te roubou quen fose

que non o sei, que nunca

o souben nin me interesa, que un home

é dono da súa morte, debera.

O brillo popular

desta canción, un brillo tan azul

que non o mata a voz desartellada

e feble, a voz chea de acné, primaveral entón

vindo contigo, música

de tren baixando, música

de comboio popular,

Música batida polo vento

do esquezo que non pode,

que non pode contigo.

Eis a memoria e voz desta conversa,

eis a viaxe curiosa polo tempo

que hai que non chove pero

ven un río de cativas pola Porta Nova.

(de Esquecín esquecer, 2005, de Obra Poética, 1978-2005, 2005)

 

 

 

XXII

 ESE DESERTO BRANCO POLO QUE AGORA VAGAS

esa melancolía de metal e veneno

ese tempo furtivo feito de horas covardes

esta canción de loito con campás clandestinas.

Ese planeta escaso que deseñas a modo

agora cando es dono de todos os minutos.

Esta tristura fonda de que xa non esteas

e os ríos nos que vamos adoptan caras lívidas.

Ese campo pechado, ese pacto de estrelas,

ese laio rotundo de non querer deixarnos.

Esta cousa ferinte que nos viste con bulra

cando a mañá máis dura dispón os ollos brancos.

Ese sol melancólico aloumiñando as praias

onde non alumean os teus ollos de nube.

Esta orixe fluvial na que nos retellamos

mentres arden as penas e queiman mar e río.

(de Vintecatro maneiras de querer a Brian, 2005, en Maneiras de querer. Obra poética (1978-2005), 2005)

 

 

 

FALABA FINA FOIRA DOS ANOS QUE PASARAN

E O TEMPO ERA UN CARRO DE VACAS CAMIÑO

DO EMPEDRÓN

 

A Verónica Palomares

 

Todo se vai marchando como as augas do río

e a xebra, na ribeira, arroupándonos lenta,

ás veces pasan cousas na estrada coñecida

despois de tanta historia e vestiduras negras.

Xa ves o que vai indo, con boureo impensado

de vagar maestoso, a pasiño de boi

mentres a noite pousa, agredoce chalana,

as dores máis intensas na mesiña do sono.

¿A vida? Ir collendo, após de tantos anos,

as flores da memoria, as augas que nos levan

polo río do tempo, neste Camiño Vello

no que vamos cruzando nun retorno perenne.

(de Xuvia revisitada, 2008)

 

 

 

COMO SE NEVA

Escribo lento,

bailando

nun xogo incerto de parella

a se abrazar

no espello dun motel en ruínas.

Escribo lento;

como se neva en Caspar Friedrich.

Non en Edward Hopper.

 

 

 

COMO EN TOMBE LA NEIGE

 

Desde aquela pasou unha boa presada

de anos, cal salgarlle as entradas a un

corazón solitario, ou chantar a bandeira

platónica nos teus peitos mirados cando

te pos adolescente á beira dun nachiño

que semellaba Paul Mc Cartney e agora

será cuspidiño a unha vella

Inglesa, ou tal vai parecendo Paul nas

fotos que veñen devolvendo con usura

parcial o tempo que calculo debemos

destinar a querernos en canto de bater

o un no outro coa forza que pon a man

no parche como a chuvia que fora

neve primeiro neste Cantón de cando

neva riba nosa pouquiño a pouco

con folerpas meditadas e ti xa non

podes ensinarme de novo ese

bico francés que se produce

enguedellando as linguas, Lola.

Como en tombe la neige, Lola,

neste banco cantonal de federarme

contigo, Lola. E olla que eu rabeaba

cando te vía con aquel nachiño

que semellaba Paul Mc Cartney, e agora

terá cousas de vella inglesa senón

que ti xa non estás, como en tombe

la neige, ai, Lola,

de puro estar morta, Lola, e cae

a neve, teimosamente, Lola.

(de Cando fóramos nevar, 2013)


Vídeo, son, imaxes, +:

O autor no “YouTube”

Homenaxe a Isaac Díaz Pardo

Unha reflexión sobre “Vicente Araguas

  1. Pingback: Cando fóramos nevar, de Vicente Araguas | Caderno da crítica

Os comentarios están pechados.